Pinterest • De ideeëncatalogus voor iedereen

Sint-Nicolaasfeest Jan Steen

15 Pins199 Volgers
Jan Steen, Schilderij het Sint-Nicolaasfeest 1665/1668

Cover PANORAMA, 1947

16
1

In het schilderij is te zien hoe een familie in huiselijke sfeer Sinterklaasavond viert. Het is een typisch Sinterklaasfeest met cadeaus en snoepgoed. Kennelijk was snoepgoed in de vorm van de Sint in de 17e eeuw al gebruikelijk. Volgens de traditie krijgen kinderen met Sinterklaas cadeaus. Ook op het schilderij van Steen is dit het geval.

3

Duivekater... Tegen het tafeltje staat een glimmende duivekater. Het was een ruitvormige brood voor feestelijke gelegenheden. Er zijn veel verklaringen voor de naam duivekater, maar niemand weet precies hoe het zit. Het woord kan te maken hebben met de duivel in de gedaante van een kater of een verbastering van 'deux fois quatre' (uitgesproken als deufwakatr, 'twee maal vier' in het Frans), een groot brood dat twee keer zoveel woog als een gewoon brood van vier duiten, een 'quatre fois'.

3

Wie stout is krijgt de roe... De huilende jongen links kreeg de roe in zijn schoen. Het oudere meisje houdt die schoen triomfantelijk omhoog en een kleiner jongetje wijst ernaar en lacht hem uit. Maar oma op de achtergrond wenkt de huilende jongen vriendelijk. Misschien heeft zij toch nog een pakje voor hem in petto, verstopt achter het gordijn.

2

Heilige in beeld... De peuter bij de schoorsteen houdt snoepgoed vast dat nu nog steeds rond 5 december wordt gegeten: een speculaaspop in de vorm van Sinterklaas. Officieel was het maken van dit soort Sinterklaasfiguren in die tijd in veel Hollandse steden niet toegestaan. In Utrecht bijvoorbeeld werd het in 1655 verboden 'eenige beeldekens in brood ofte koeck te backen'. Afbeeldingen van een (katholieke) heilige voor een katholiek feest werden niet gewaardeerd door de protestantse…

2

Verbod genegeerd ... In 1657 kondigde de stad Dordrecht zelfs een verbod af voor het hele St. Nicolaasfeest. De Hervormde kerk noemde de viering een 'restant der paperijen', 'strekkende tot waengelooff...ende afgoderije'. Deze maatregelen hadden echter weinig effect. Jan Steen was zelf katholiek en liet zich niet weerhouden dit vrolijke familiefeest af te beelden. Het kado van het meisje laat zien dat het afgebeelde gezin ook daadwerkelijk katholiek was: het is een Sint Janspopje.

1

Wie zoet is krijgt lekkers ... Een jongen met een kind op de arm wijst zijn broertje de schoorsteenpijp: hier doorheen bracht Sint zijn gulle gaven. Zijn andere broertje is al aan het zingen om de goede Sint te bedanken.

1

De emmer ...Het kleinste meisje op de voorgrond is wel erg verwend door de Sint. In haar glanzend gepoetste emmertje, dat in die tijd vaak als boodschappentas werd gebruikt, heeft ze haar kleinere geschenken verzameld.

1

Kolfstok ... De jongen heeft een kolfstok gehad om mee te kolven, toendertijd een populair spel.

1